Reflektory ksenonowe
Reflektory ksenonowe cechują się zbliżoną do biało-niebieskiej barwą światła, co sprzyja w szczególności podczas jazdy samochodem po zmroku. Emisja niebieskiego światła przez żarnik ksenonowy jest jednak ściśle związana z jego odmienną od klasycznej żarówki budową i zasadą działania. Stosowanie reflektorów ksenonowych to także inne regulacje związane z ich montażem, obsługą serwisową i eksploatacją, co ma zagwarantować odpowiedni poziom bezpieczeństwa podczas korzystania z nich.
Jak działają reflektory kseononowe?
O ile w przypadku standardowych żarówek gazowych emisja światła odbywa się poprzez żarzenie najczęściej wolframowej skrętki, o tyle przy żarnikach ksenonowych, zwanych także wyładowczymi, światło emitowane jest przez zamknięty w szklanej bańce jonizujący gaz. W żarówkach tego typu nie występuje spirala grzewcza, tylko dwie elektrody. By doprowadzić do zjawiska jonizacji gazu, potrzebne jest wysokie napięcie, dlatego między elektrodami tworzy się łuk elektryczny o napięciu dochodzącym do 30 000 V. Wysokie napięcie początkowe potrzebne do zainicjowania powstania łuku jest powodem stosowania przetwornic napięcia. Do samego podtrzymania łuku wystarcza zazwyczaj już mniej niż 100 V.
Reflektory ksenonowe pozwalają nie tylko na uzyskanie lepiej odbieranej przez ludzkie oko temperaturowej barwy światła, zbliżonej do widma dziennego. Cechują się także dwukrotnie mocniejszym strumieniem świetlnym, co przekłada się na większy zasięg i szerokość oświetlanego obszaru. Podczas gdy standardowa żarówka halogenowa H4 jest w stanie wyemitować 1650 lm, żarnik ksenonowy D2S (dla lampy soczewkowej) osiąga pułap 3200 lm, pobierając przy tym mniej energii - w rozpatrywanym przypadku 35 zamiast 55 W daje oszczędność na poziomie przekraczającym 30%.
Trwałość światła reflektorów ksenonowych
Źródło światła w reflektorach ksenonowych jest również trwalsze niż w przypadku konwencjonalnych żarówek. Ze względu na korzystne warunki zabudowy i konstrukcję żarnika ksenonowego (zgodnie z przytoczonym wcześniej pojęciem trwałości) potrafi on emitować światło ponad pięciokrotnie dłużej niż żarówki gazowe. Czas pracy żarnika D2S to około 3000 godz. (co średnio odpowiada przebiegowi na poziomie 15 000 km), podczas gdy żarówka H7 wytrzymuje około 550 godz.
Dobre właściwości świetlne i duża liczba pobocznych zalet, jakie oferuje oświetlenie ksenonowe, mimo wyższych kosztów i dużo bardziej skomplikowanej instalacji przyczyniła się do gwałtownego rozwoju reflektorów tego typu w przemyśle samochodowym. Wraz z rozwojem zestawów montowanych w pojazdach standardowo zrodził się także rynek zamienników oraz kompletów do samodzielnego montażu. Choć wydają się one atrakcyjnie cenowo, mogą sprowadzić na właściciela sporo kłopotów, ponieważ ich instalacja jest często nielegalna.
Regulacje dotyczące reflektorów ksenonowych
Duża moc świetlna żarników ksenonowych doprowadziły do ustalenia prawnych warunków eksploatacji takich reflektorów. Europejski Komitet Elektrotechniczny opracował więc i wprowadził odpowiednie regulacje homologacyjne dotyczące montażu i eksploatacji podzespołów samochodowego oświetlenia ksenonowego.
Oznakowanie
Według prawa każde samochodowe źródło światła musi być oznakowane stosownym symbolem na reflektorze. Oznacza to, że źródło światła (żarnik) oraz reflektor wraz z obudową i odbłyśnikami są integralnymi częściami, które muszą być stosowane razem. Przeróbka standardowego reflektora żarówkowego na ksenonowy za pomocą oferowanych na rynku zestawów jest więc nielegalna, ponieważ zmieniając źródło światła, tracimy homologację udzieloną na kompletny reflektor.
Zgodnie z prawem znormalizowane są również oprawki oraz trzonki służące do mocowania żarówki, które mają uniemożliwić montaż innego oświetlenia. Przeróbka reflektora przez zastosowanie zakupionych przejściówek oraz użytkowanie standardowych kloszy w połączeniu z zestawem ksenonowym jest więc niezgodna z prawem.
Eksploatacja reflektorów ksenonowych
Ponadto Europejski Komitet Elektrotechniczny ustanowił potrzebę stosowania specjalnego osprzętu mającego umożliwić bezpieczną eksploatację reflektorów ksenonowych. Automatyczny system poziomowania, mający zapobiegać ewentualnym oślepieniom innych kierowców, i urządzenie czyszczące (spryskiwacz lub wycieraczka), które zmywa zabrudzenia mogące deformować emitowaną wiązkę światła, w przypadku lamp wyładowczych są obowiązkowe. Standardowe reflektory żarówkowe nie są przystosowane do takich wymagań i często takie modyfikacje są po prostu nieopłacalny. Nawet jeśli ktoś decyduje się na takie zmiany, to musi wiedzieć, że są one nielegalne, ponieważ całość musi być homologowana przez odpowiednią instytucję.
Regulacja reflektorów ksenonowych
Prawo stanowi także o regulacji samych reflektorów - kształcie i przebiegu granicy światła i cienia. Nie może być ona rozmyta w żadnych warunkach atmosferycznych i musi odpowiednio, zgodnie z normami, oświetlać drogę przed pojazdem. Potwierdza się to odpowiednimi badaniami za pomocą urządzeń dostępnych w każdej stacji kontroli pojazdów.
Większość zestawów oferowanych na polskim rynku( poza autoryzowanymi stacjami obsługi pojazdów) nie jest dopuszczona do użytkowania jako oświetlenie samochodowe, ponieważ nie spełnia norm i regulacji prawnych i może być przez to zagrożeniem w ruchu drogowym.
Producenci, importerzy i dystrybutorzy zestawów do samodzielnej przeróbki reflektorów zwykłych na ksenonowe oraz takich towarów jak kompletne zamienniki lamp lub żarników zobowiązani są do przedstawienia świadectwa homologacji sprzedawanego towaru, będącego wynikiem badań i oceny oświetlenia pod kątem zdatności w ruchu drogowym, o czym niewielu kupujących wie.
Oferowane przez nich komplety muszą być dopuszczone do obrotu bezpośrednio przez polskie Ministerstwo Transportu lub mieć oznakowanie Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (symbol E) albo Unii Europejskiej (symbol e).
Mimo że nawet sam handel niehomologowanym osprzętem przeznaczonym do samochodów jest nielegalny i obarczony konsekwencjami prawnymi, to na rynku nie brakuje ofert zarówno przeprowadzenia pełnego montażu, jak i zestawów do samodzielnej konwersji.
Koszty montażu
Jeśli samochód nie został seryjnie wyposażony w reflektory ksenonowe, a my chcemy go w nie doposażyć, trzeba się liczyć z dużymi kosztami. Aby mieć pewność co do towaru, należy szukać zestawów seryjnych lub certyfikowanych zamienników wraz z kompletnymi reflektorami i systemami poziomowania oraz czyszczenia, przeznaczonych do konkretnego modelu samochodu. Cena takiego zestawu, nowego bądź używanego, zależnie od marki i modelu auta może wynosić od kilku nawet do kilkunastu tysięcy złotych. Zawrotne kwoty potrafią osiągać głównie zestawy biksenonowe, czyli takie, w których za pomocą odpowiednich przesłon można korzystać z opartych na technologii wyładowczej świateł mijania oraz drogowych. Po przeróbce oświetlenia należy udać się również do stacji kontroli pojazdów w celu uzyskania poświadczenia zgodności z przepisami. Wysoka cena modyfikacji często sprawia, że klienci wolą zaryzykować i kupić tani zestaw typu HID do przeróbki w domowych warunkach za około 200 zł. Czym może to grozić?
Jeśli taki samochód trafi w ręce policji lub kompetentnego diagnosty w stacji kontroli pojazdów, możemy w najlepszym przypadku stracić dowód rejestracyjny do czasu przywrócenia oświetlenia samochodowego do stanu pierwotnego. Jeśli policjant będzie miał podejrzenia co do homologacji posiadanego przez nas oświetlenia, może cofnąć ważność przeglądu technicznego, zatrzymać dowód rejestracyjny i skierować pojazd na dodatkowe badania. Takie spotkanie z policjantem może skończyć się także mandatem do 500 zł.
To jednak nie wszystko. Jeśli samochodem bez homologowanego oświetlenia spowodujemy wypadek drogowy, to po opinii rzeczoznawcy firma ubezpieczeniowa może odmówić wypłaty odszkodowania, a nawet żądać obciążenia kierowcy kosztami napraw.